Мексикада аъло натижалар сабаб 58 минг абитуриент университетга қайта имтиҳон топширади

**Мексикада 58 Минг Абитуриент Университетга Қайта Имтиҳон Топширади: Ғайритабиий Натижалар ва Кўчириш Шубҳалари Сабаб**

Мексиканинг энг йирик ва нуфузли олий таълим муассасаси – Мексика Миллий Автоном Университети (УНАМ) қарийб 58 минг абитуриентнинг кириш имтиҳонларини қайта топширишини маълум қилди. Бу қарор имтиҳон натижаларининг ғайритабиий даражада юқори чиққани ва оммавий кўчириш ҳолатлари юзасидан пайдо бўлган шубҳалар туфайли қабул қилинди. Бу ҳақда Тҳе Гуардиан нашри хабар берди.

Университет илк бор тўлиқ онлайн шаклда ўтказилган имтиҳонлардан сўнг муаммога дуч келди ва минглаб натижаларни бекор қилишга мажбур бўлди. Эндиликда тестлар анъанавий тарзда, шахсан иштирок этиш орқали ўтказилади.

“Илм-фан ва маърифат маскани бўлмиш УНАМ ўз хатоларини тан олишни ва уларни тузатишни билади. Масъулиятдан қочиш йўқ, биз шунга мос равишда иш тутяпмиз”, – деди университет ректори Леонардо Ломели.

**Натижалардаги Кескин Ўзгаришлар**

Шу ёзнинг бошида 160 мингга яқин абитуриент кириш имтиҳонини топширган эди. Онлайн тестда абитуриентларни кузатиш учун сунъий интеллектга асосланган вебкамера, овоз ва юзни таниш тизимларидан фойдаланилган бўлса-да, бу текширувлар кўчирмакашликнинг олдини ололмади.

Статистик маълумотларга кўра, 2021–2025-йиллар оралиғида абитуриентларнинг атиги 3,5 фоизи 120 баллдан 100 ва ундан юқори балл олган эди. Бу йил эса бу кўрсаткич 16 фоизга етди. 110 ва ундан юқори балл олганлар улуши эса 0,9 фоиздан 5,5 фоизгача, яъни 6 бараварга ошди.

Минтақадаги энг нуфузли йўналишлардан бири бўлган тиббиёт йўналиши абитуриентларининг қарийб 30 фоизи 100 ва ундан юқори балл тўплади. 2025-йилда бу кўрсаткич бор-йўғи 9 фоизни ташкил этган эди.

**Мамлакат Миқёсидаги Реаксия**

Бу ҳолат мамлакатда катта ғалва ва шов-шувга сабаб бўлди. Мамлакат президенти Клаудия Шейнбаум ҳолатга Бош прокуратура аралашиши мумкинлигига ишора қилди.

“Ёрдам ҳар доим берилади. Лекин ҳар қандай ҳолатда ҳам жиноят содир этилган бўлса, бу прокуратура кўриб чиқадиган масала”, – деди президент.

3-август куни УНАМънинг юзлаб абитуриентлари назорат имтиҳонига қарши пойтахт Мехикода норозилик намойишига чиқди ва шаҳар жанубидаги асосий йўлларни тўсиб қўйди.

“Ўз кучи билан ҳалол кирган ва энди қайта имтиҳон топширадиган абитуриентлардан узр сўрайман. Бироқ барча учун тенглик ва адолатни таъминлаш жуда муҳим”, – деди университет ректори Ломели.

**Онлайн Имтиҳонларнинг Мақсади ва Муаммолари**

Имтиҳонларни онлайн ўтказишдан мақсад абитуриентларга қулайлик яратиш эди. Илгари талабалар юзлаб километр узоқликдаги штатлардан пойтахт Мехикога келишга мажбур бўларди.

Университетга кириш имтиҳонлари мамлакатда жуда рақобатли ҳисобланади. Бу йил 150 мингдан ортиқ абитуриент 21 962 та ўрин учун беллашди. Натижалар расман эълон қилинишидан олдин университет шахсни сохталаштириш, ташқи ёрдам ва сунъий интеллектдан фойдаланиш ҳолатларини аниқлади. Шу сабабли тестларнинг 2 фоизи (3174 та имтиҳон) бекор қилинди.

Натижаларни ўрганган техник мутахассис Нев Ёрк Тимес (НЙТ) нашрига маълум қилишича, имтиҳонларнинг қарийб ярмида (75 мингта тестда) ғирромлик аралашган бўлиши мумкин. Бунда сунъий интеллектдан фойдаланилган бўлиши эҳтимоли бор. Шу билан бирга май ва июн ойларида имтиҳон давом этаётган вақтда тест саволлари тарқаб кетган ҳамда интернетда сотилганди.

**Жиноят Иши ва Қабул Жараёнининг Тўхтатилиши**

УНАМ июл ойида ушбу қоидабузарликлар бўйича жиноят иши қўзғатишни сўраб мурожаат қилди. Расмийлар абитуриентлар ва уларнинг оилаларига ноқонуний хизмат кўрсатган шахслар ёки компанияларни суриштиради.

Ушбу ҳолат сабаб муассаса қабул жараёнини тўхтатди ва тест топширган 158 712 нафар ёшларнинг тақдирини ҳал қилиш учун техник қўмита тузди. Бу университетнинг 115 йиллик замонавий тарихида кузатилмаган ҳолатдир. Шунингдек, Ломели янги талабалар учун ўқув йили режалаштирилганидек 10-августда эмас, 31-августда бошланишини эълон қилди. Аввалроқ Хитойда собиқ қоровул 8-уринишда нуфузли университет талабаси бўлгани ҳақида хабар берилганди.