Икки океанда икки хил иқлим ҳодисаси кузатилиши мумкин
Тинч океанида кучайиб бораётган Эл-Нино кузатувлар тарихидаги энг кучли ҳодисалардан бирига айланиши мумкин. Айни пайтда олимлар Атлантика океанида нисбатан кам учрайдиган Ла-Ниня шаклланиши эҳтимоли юқори эканини билдирмоқда.
Икки океанда икки хил иқлим ҳодисаси кузатилиши мумкин
Ла-Ниня – океан суви ҳароратининг ўзгариши билан боғлиқ иқлим ҳодисаси бўлиб, унинг шаклланиши жараёнида кучли шамоллар океан юзасидаги илиқ сувларни ҳаракатга келтириб, чуқурликдаги нисбатан совуқ сувларнинг юқорига кўтарилишига сабаб бўлади.
Тинч океанида Ла-Ниня нисбатан кенг тарқалган бўлиб, одатда ҳар бир неча йилда кузатилади. Бироқ, ҳозирда иқлимшунослар анча кам учрайдиган Атлантика Ла-Нинясининг шаклланиши мумкинлигини ҳам истисно этмаяпти.
Маями университетининг океан фанлари кафедраси доценти Франс Филип Тухеннинг таъкидлашича, ҳозирча Атлантика Ла-Ниняси шаклланди, деб қатъий айтишга эрта. Шунга қарамай, олимлар Атлантика океанининг айрим ҳудудларида сув ҳарорати меъёрдан сезиларли даражада паст эканини қайд этган. Тухеннинг баҳолашича, агар ҳозирги шароит ўзгармаса, Атлантика Ла-Нинясининг шаклланиш эҳтимоли юқори.
**Атлантика Ла-Ниняси нималарга таъсир қилиши мумкин?**
Тинч океанидаги Ла-Ниня дунёнинг кўплаб минтақалари иқлимига таъсир кўрсатади. Атлантикадаги худди шундай ҳодисанинг таъсири эса кўпроқ муайян минтақаларда сезилиши мумкин.
Хусусан, Атлантика Ла-Ниняси шаклланса, Ғарбий Африка мамлакатлари ва Саҳел минтақасида ёғингарчилик миқдори кўпайиши мумкин. Бразилиянинг шимоли-шарқий қисмида эса, аксинча, ёмғир миқдори камайиши эҳтимоли бор.
Шунингдек, Кабо-Верде атрофида тропик сиклонлар фаоллиги пасайиши мумкин. Бу ҳолат билвосита АҚШ ва Кариб ҳавзасига ҳам таъсир кўрсатиши эҳтимолдан холи эмас. Сабаби, кейинчалик Кариб денгизи ва Мексика кўрфази соҳилларигача етиб борадиган кучли Атлантика довулларининг бир қисми айнан Кабо-Верде яқинида шакллана бошлайди. Шу боис Шарқий Атлантикада тропик сиклонлар фаоллигининг пасайиши айрим кучли довулларнинг пайдо бўлиш эҳтимолини ҳам камайтириши мумкин.
**Тинч океанида Эл-Нино кучаймоқда**
Атлантика Ла-Ниняси ҳозирча олимлар кўриб чиқаётган эҳтимолий ссенарийлардан бири бўлиб қолмоқда. Тинч океанидаги Эл-Нино эса аллақачон ривожланмоқда.
Иқлимшунослар прогнозларига кўра, Эл-Нино келгусида янада кучайиши мумкин. Айрим тадқиқотчилар унинг "супер Эл-Нино" даражасига етиши эҳтимолини ҳам истисно этмаяпти.
Бундай кучли Эл-Нино ҳодисалари кам учрайди. Олимлар ҳозирги жараён кузатувлар тарихидаги энг кучли Эл-Нино ҳодисаларидан бири бўлиши мумкинлигини таъкидламоқда.
Эл-Нино вақтида Тинч океанининг экваторга яқин қисмида юза сувлари одатдагидан кўпроқ исийди. Бу эса атмосфера сиркуляциясига таъсир қилиб, дунёнинг турли минтақаларида ҳарорат ва ёғингарчилик тартибини ўзгартириши мумкин.
**Тинч ва Атлантика океанларидаги жараёнлар ўзаро боғлиқ**
Франс Филип Тухеннинг тушунтиришича, Тинч ва Атлантика океанларида содир бўлаётган жараёнларни бир-биридан бутунлай мустақил деб бўлмайди.
Икки океан ўртасида атмосфера орқали боғлиқлик мавжуд. Дастлаб иқлим ҳодисалари ҳар бир океанда мустақил шаклланиши мумкин, аммо кейинчалик улар бир-бирига таъсир кўрсата бошлайди.
Хусусан, Тинч океанида Эл-Нино ривожланган вақтда Атлантика устидаги шарқий шамоллар кучайиши мумкин. Кучли шамоллар океан юзасидаги сув ҳаракатини фаоллаштиради ва чуқурликдаги совуқ сувларнинг юқори қатламларга кўтарилишига шароит яратади. Натижада Атлантиканинг айрим экваториал ҳудудларида сув ҳарорати пасайиши мумкин. Олимлар айнан шу жараён Атлантика Ла-Нинясининг шаклланиши учун қулай шароит яратиши мумкинлигини таъкидламоқда.