Чайкога суиқасддан буён 4 кун ўтди. Ҳозиргача нималар маълум?
Афтидан, генералнинг ўзи тирик қолган, аммо унинг қизи жароҳат олган, куёви эса ҳалок бўлган.
Чайкога суиқасддан тўрт кун ўтиб, воқеа тафсилотлари ва унинг оқибатлари ҳақида маълумотлар йиғилмоқда.
**Воқеа тафсилотлари:**
1-август куни Москвадаги "Балзи Росси" италян ресторанида портлаш содир бўлди. Миллий аксилтеррор қўмитасининг хабарига кўра, номаълум аёл ичкарига олиб киришга уринган қўлбола бомба ҳаракатга келтирилган. "Коммерсант" манбасининг аниқлик киритишича, аёл курер бўлган ва "совға" солинган қутини олиб келган. Бинога киришда уни қўриқчи тўхтатган ва шу онда қути портлаб кетган. "Коммерсант" нашрининг ёзишича, курер ўзи нима олиб келганидан бехабар бўлган бўлиши мумкин. Портлаш оқибатида аёлнинг танаси "том маънода сочилиб кетган".
**Нишон ким бўлган?**
Тахминларга кўра, ресторанда Ҳаво-космик кучлари бош қўмондони Александр Чайконинг юбилейи нишонланаётган эди. У 2026-йил май ойида Россия Ҳаво-космик кучлари (ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими учун ҳам масъул) раҳбарлигига тайинланган. Бунгача Суриядаги ҳарбий амалиётга бощилик қилган, шунингдек, 2022-йилда рус қўшинларининг Киев областига юришини бошқарган. Киев области украинлар томонидан озод қилинганидан сўнг, тинч аҳоли вакиллари қийноққа солингани ва ўлдирилганига оид кўплаб далиллар топилган. Украина томони Чайкони Киев областидаги фуқаролик объектларини бомбалашга буйруқ беришда айблаган. У "Балзи Росси"даги зиёфатдан беш кун олдин 55 ёшга тўлган эди. Хабарларга кўра, генерал ресторанда қўшалоқ байрам – ҳам туғилган куни, ҳам юқори лавозимга тайинланганини нишонламоқчи бўлган.
**Қурбонлар ва жабрланганлар:**
Воқеа жойида уч киши ҳалок бўлган, яна икки киши шифохонада жон берган. Портлашдан кейин Миллий аксилтеррор қўмитаси 21 киши жароҳатлангани, курер, уни тўхтатиб қолган қўриқчи ҳамда ресторанга ташриф буюрганлардан бири (у портлаш вақтида верандада эди) ҳалок бўлганини маълум қилди. Кейинроқ яна икки киши шифохонада вафот этгани ҳақида хабар тарқалди. Россиянинг Италиядаги элчихонаси 3-август куни эълон қилган постда ҳам "Балзи Росси"да беш киши ҳалок бўлиб, 19 киши "жиддий жароҳат олгани" айтилади. Расмийлар ҳодисани теракт деб атаган, аммо унинг нишони айнан Чайко бўлганини тасдиқламаган.
**Қурбонлар ҳақида норасмий маълумотлар:**
Норасмий хабарларда қурбонлар орасида Чайконинг куёви ҳам борлиги айтилади. "Верстка" хабарига кўра, жабрланганлардан бири генералнинг 25 ёшли қизи Мария Чайко (турмуш ўртоғининг фамилияси бўйича Мария Передрий) бўлиши мумкин – унинг номи кучишлатар тузилмаларга яқин бўлган телеграм-каналлар томонидан тарқатилган жабрланувчилар рўйхатида келтирилган. Рўйхатда Мариянинг турмуш ўртоғи, 27 ёшли Даниил Передрий ҳам бор. Блогер Анатолий Шарий маълумотига кўра, у "рафиқаси томон учиб келаётган осколка парчасини ўз танаси билан тўсган". Передрийнинг ўлими бўйича бошқа тафсилотлар йўқ. Генерал Чайконинг ҳолати ҳақида ҳам маълум қилинмаган.
**Мария Чайко ва Даниил Передрий ҳақида маълумотлар:**
"Агенство" сиздирилган материаллар асосида аниқлашича, Мария Чайко 2023-йил Москва ҳуқуқ ва бошқарув институтини тамомлаган. Кейинги икки йил мобайнида у нотариал идорада юридик маслаҳатчи сифатида ишлаган, ойига 2 мингдан 39 минг рублгача маош олган. Сиздирилган маълумотларда у БМВ русумли автомобил эгаси сифатида ҳам кўрсатилган.
Даниил Передрий 2021-йилда Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетини тамомлаган. Маълумотлар базасидан маълум бўлишича, у Лехус русумли автомобил эгаси, инструктор спортчи ва хусусий тадбиркор – унинг "Нексум-групп" компанияси косметика маҳсулотлари ишлаб чиқариш ва бундай маҳсулотлар учун қадоқлар етказиб бериш билан шуғулланган. 2022-йил 26-сентябрда, Россияда ҳарбий сафарбарлик эълон қилинганида, Передрий Арманистонга жўнаб кетган, аммо бир ой ўтиб Туркия орқали Россияга қайтган.
Мария Чайко 2025-йил апрелида янги фамилия бўйича паспорт олган. Фотосессияга кўра никоҳ маросими 2025-йил июнида Москва области Одинсово шаҳарчасидаги Довил посёлкасида жойлашган Вилла Ротонда ресторанида бўлиб ўтган. Нашр Вилла Ротондаъни "Москва областидаги энг қиммат банкет залларидан бири" деб атаган.
**Бошқа жабрланган қариндошлар:**
"Верстка" нашри тахминига кўра, портлаш вақтида Ҳаво-космик кучлари бош қўмондонининг яна икки қариндоши жабрланган бўлиши мумкин. Гап Даниил Передрийнинг отаси, генерал Чайконинг қудаси Александр Передрий, шунингдек, генералнинг рафиқасининг қариндоши бўлган Евдокия Кириллова ҳақида кетмоқда. Нашр манбаси "112" телеграм-каналида қўйилган видеода Александр Передрийни таниган – бу видеода тез ёрдам машинаси олдидан кўйлаги қонга беланган эркак ўтаётгани кўринади (лекин қон уники бўлмаслиги ҳам мумкин). Евдокия Кириллова эса жабрланувчилар рўйхатида "Евдокия С." ва "Евдокия К." номлари билан келган. Маш нашрига кўра, у 20 ёшда.
**Италия ва Украина муносабати:**
РФнинг Италиядаги элчихонаси баёнотида "Балзи Росси"даги портлаш италянларга қарши қаратилгани айтилади. Римдагилар эса бу версияни рад этган. Россия дипломатик миссияси баёнотида: "Москвадаги энг яхши италян ресторанларидан бирида теракт уюштиришни режалаштирган Киев террорчилари Россияда ишлаётган италияликларни қўрқитмоқчи, уларга нишонда экани ва ҳар қандай пайтда навбатдаги қурбонга айланиши мумкинлигини кўрсатмоқчи эди", – дейилган. Италия ТИВ раҳбари Антонио Таяни бу изоҳни ёлғон деб атади: "Украинларга италянларни қўрқитиб қўйиш нима учун керак? Аксинча, биз Украинани қўллаётганимиз туфайли руслар италянларни қўрқитмоқда". Шу билан бирга, Украина портлаш учун жавобгарликни ўз зиммасига олмаган; Киев вакилларидан ҳеч ким бу ҳодиса ҳақида на тўғридан-тўғри, на билвосита муносабат билдирган.
**Рестораннинг дастлабки ва кейинги баёнотлари:**
"Балзи Росси"дагилар портлашдан кейин "ресторан ва ошхона идеал ҳолатдалиги" ҳақида хабар беришганди. Кейин узр сўраб чиқишди. Портлашдан кейинги дастлабки маълумотларда бу газ сизиб чиқиши билан боғлиқ бўлиши мумкинлиги айтилганди. Катта эҳтимол билан, шу хабарни рад этиш учун шеф-ошпаз Кармине Алфиери инстаграмдаги саҳифасида ресторан ва ошхона "идеал ҳолатдалиги" ва "муаммо" бинодан ташқарида рўй бергани ҳақида хабар берган. "Балзи Росси" ресторани аккаунтида эса шундай дейилган: "Барчага қўллаб-қувватлов ва бефарқ бўлмагани учун миннатдорчилик билдирамиз. Ресторанимиз билан барчаси жойида". Кейинроқ ресторан узр сўраб, қурбонларнинг оила аъзоларига ёрдам ваъда қилди ҳамда вақтинча ёпилганини эълон қилди. Ксения Собчак ресторан фаолиятини 5-августдан тиклаши мумкинлиги ҳақида ёзган.
**Хавфсизлик протоколлари бўйича саволлар:**
Ресторандаги портлаш юқори мартабали россиялик ҳарбийлар учун хавфсизлик протоколлари борасида саволлар туғдирди. ФХХнинг истеъфодаги подполковниги, "Алфа гуруҳи офицерлари" иттифоқи президенти Алексей Филатов "мулозимларга қарши „муваффақиятли терактлар“ бўлиб турганда" зиёфатларни оддий ресторанларда ўтказишга йўл қўйиб бўлмайди, деган фикрни билдирди. Политолог Екатерина Шулман терактдан сўнг фейсбукда россиялик ҳарбийларга суиқасддан қандай қочиш кераклиги ҳақида йўриқнома жойлаштирди (унинг сўзларига кўра, йўриқнома Мудофаа вазирлиги госпиталларида тарқатилмоқда). Унда ташқи кўринишни қисман ўзгартириш, етказиб бериш хизматларидан воз кечиш ва "кутилмаганда етказиб берилган посилкаларга яқинлашмаслик" тавсия этилади.